Văn phòng đăng ký đất đai và chi nhánh tiếp tục là đơn vị sự nghiệp cấp tỉnh, bác đề xuất chuyển về cấp xã.
## Hệ thống Văn phòng Đăng ký Đất đai Tiếp tục Trực thuộc Cấp Tỉnh, Bác Đề Xuất Chuyển Giao Xuống Cấp Xã
**Hà Nội, Việt Nam** – Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Nghị định 90, một văn bản quan trọng hợp nhất các quy định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai. Đáng chú ý, Nghị định này chính thức xác nhận việc duy trì mô hình hoạt động hiện hành của Văn phòng Đăng ký Đất đai và các chi nhánh, đồng nghĩa với việc bác bỏ đề xuất trước đó về việc phân cấp các chi nhánh xuống quyền quản lý của UBND cấp xã.
Theo quy định mới trong Nghị định 90, toàn bộ hệ thống Văn phòng Đăng ký Đất đai cùng các chi nhánh (thường đặt tại các phường, xã) sẽ tiếp tục là các đơn vị sự nghiệp công lập. Các đơn vị này trực thuộc cơ quan chuyên trách quản lý đất đai cấp tỉnh, ví dụ như Sở Nông nghiệp và Môi trường. Mạng lưới này sẽ được quản lý thống nhất bởi Cục Quản lý Đất đai thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, qua đó giữ nguyên cấu trúc và cách thức vận hành đã có.
Với vai trò là đầu mối chính, Văn phòng Đăng ký Đất đai chịu trách nhiệm giải quyết hàng loạt thủ tục hành chính liên quan đến nhà ở và đất đai. Các nhiệm vụ trọng yếu bao gồm tiếp nhận hồ sơ đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, cũng như thực hiện công tác đo đạc và cập nhật bản đồ địa chính. Bên cạnh đó, đơn vị này còn quản lý, vận hành hệ thống thông tin đất đai quốc gia và cung ứng các dịch vụ công thiết yếu cho cá nhân, tổ chức. Ngoài các quy trình hành chính, Văn phòng còn thực hiện các công tác kỹ thuật phức tạp như khảo sát, chỉnh lý, trích lục bản đồ, đính chính hoặc thu hồi giấy chứng nhận đã cấp và đăng ký các biện pháp bảo đảm theo pháp luật.
Trước đó, Cục Quản lý Đất đai đã trình Bộ Nông nghiệp và Môi trường một phương án khác, trong đó đề xuất chỉ giữ lại các Văn phòng Đăng ký Đất đai cấp tỉnh trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời chuyển giao hơn 700 chi nhánh hiện có về quản lý của UBND cấp xã. Mục đích của đề xuất này là nhằm hiện thực hóa nguyên tắc “một cấp, một đầu mối” trong quy trình xử lý hồ sơ đất đai, hướng tới sự tinh gọn và hiệu quả.
Tuy nhiên, quyết định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã không đi theo hướng này, chủ yếu dựa trên những đánh giá từ các tổ chức nghiên cứu uy tín, tiêu biểu là Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP HCM. Các chuyên gia nhận định rằng việc thay đổi cấu trúc quản lý vào thời điểm hiện tại có thể phát sinh nhiều phức tạp và vướng mắc khó lường. Viện này chỉ ra rằng, chính quyền địa phương ở cả hai cấp vẫn đang gặp không ít thách thức trong việc thích nghi và vận hành các quy định mới của pháp luật đất đai.
Đặc biệt, việc giao ngay nhiệm vụ đăng ký đất đai xuống cấp xã được cho là chưa phù hợp. Quá trình số hóa và chuẩn hóa dữ liệu đất đai theo Luật Đất đai 2024 vẫn đang trong giai đoạn triển khai, với hạ tầng công nghệ chưa hoàn thiện và chưa có sự đồng bộ với hệ thống định danh quốc gia. Hơn nữa, năng lực về nhân sự, tài chính và khả năng xử lý hồ sơ tại cấp xã còn nhiều hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ quá tải và ách tắc, đặc biệt tại các khu vực đô thị lớn có khối lượng dữ liệu khổng lồ như TP HCM và Hà Nội.
Việc giữ vững mô hình Văn phòng Đăng ký Đất đai trực thuộc cấp tỉnh thể hiện sự thận trọng của cơ quan quản lý, nhằm đảm bảo sự ổn định và hiệu quả của các dịch vụ công về đất đai trong bối cảnh những thay đổi lớn về luật pháp và hạ tầng công nghệ đang diễn ra.
