Chuyên gia nhận định: Nguồn cung hạn chế và hành lang pháp lý chưa hoàn thiện khiến thuê nhà khó thành an cư lâu dài.
## Thuê nhà tại Việt Nam: Giải pháp tạm thời hay Lựa chọn An cư Bền vững?
Trong bối cảnh giá bất động sản tại các đô thị lớn không ngừng tăng cao, xu hướng thuê nhà đang ngày càng phổ biến, đặc biệt đối với giới trẻ. Tuy nhiên, thay vì trở thành một lựa chọn an cư lâu dài, việc thuê nhà ở Việt Nam vẫn phần lớn được xem là giải pháp tình thế, xuất phát từ nhiều nguyên nhân sâu xa về nguồn cung, khung pháp lý và tâm lý xã hội.
### Thực trạng và Tâm lý Người thuê nhà
Nghiên cứu từ Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) chỉ ra rằng, hơn 60% người trẻ dưới 35 tuổi tại Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng đang lựa chọn thuê nhà do hạn chế về tài chính để sở hữu bất động sản. Khảo sát của chuyên trang Batdongsan cũng củng cố nhận định này khi ghi nhận 40% người trẻ dưới 44 tuổi chưa có tài sản riêng, và 55% trong độ tuổi dưới 35 vẫn đang ở thuê. Chỉ 14% số người được khảo sát dưới 35 tuổi đã mua được nhà trong giai đoạn giá cả leo thang như hiện nay.
Dù nhu cầu thuê rất lớn, đa số người Việt vẫn chưa coi đây là hướng đi ổn định lâu dài. Batdongsan cho thấy 95% cặp vợ chồng tin rằng việc sở hữu nhà là nền tảng cho sự ổn định cuộc sống, và 73% người độc thân cũng mong muốn có một bất động sản vừa để an cư vừa là kênh tích lũy tài sản. Tâm lý phổ biến là “ở trọ” chỉ mang tính chất tạm bợ, và mục tiêu cuối cùng vẫn là sở hữu một ngôi nhà của riêng mình.
### Những Rào cản Chính từ Thị trường và Pháp lý
Các chuyên gia nhận định, lý do chính khiến thị trường nhà cho thuê tại Việt Nam chưa thể trở thành lựa chọn an cư bền vững là do thiếu hụt nguồn cung dài hạn và khung pháp lý chưa hoàn chỉnh để bảo vệ người thuê.
Viện Nghiên cứu Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho rằng, phân khúc nhà cho thuê ở Việt Nam vẫn chưa được định hình rõ ràng như một thị trường phát triển bền vững. Nó chủ yếu vận hành theo nhu cầu ngắn hạn, mang tính tự phát. Dù có một điểm sáng là giá thuê tăng chậm hơn đáng kể so với giá bán, giúp chi phí nhà ở hàng tháng của người thuê không bị đẩy lên quá cao, tạo lợi thế tương đối so với việc mua nhà.
Tuy nhiên, sự thiếu vắng các quy định pháp lý cụ thể về thời hạn thuê, cơ chế điều chỉnh giá hay quyền gia hạn hợp đồng khiến người thuê khó lòng yên tâm gắn bó. Những vấn đề này hiện chủ yếu dựa trên thỏa thuận dân sự, trong khi vai trò điều tiết của Nhà nước còn mờ nhạt. Bên cạnh đó, nguồn cung nhà thuê dài hạn với mức giá phải chăng còn hạn chế. Phần lớn nguồn cung đến từ các cá nhân đầu tư nhỏ lẻ, thiếu các dự án chuyên nghiệp. Nguồn cung thương mại mới lại chủ yếu tập trung vào phân khúc cao cấp, vô hình trung đẩy giá bán và giá thuê các khu vực lân cận tăng theo.
Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, nhấn mạnh rằng thị trường nhà cho thuê ở Việt Nam đang thiếu đi vai trò dẫn dắt của Nhà nước. Khác với nhiều quốc gia phát triển – nơi nhà ở cho thuê được xem là một cấu phần chính thức của hệ thống an sinh xã hội – phân khúc này tại Việt Nam vẫn chủ yếu vận hành theo cơ chế thị trường tự do, với ít công cụ điều tiết. Điều này làm cho việc thuê nhà khó trở thành lựa chọn an cư bền vững.
### Rào cản Tâm lý và Giải pháp Hướng tới An cư Bền vững
Ngoài những yếu tố khách quan, tâm lý sở hữu nhà ở ăn sâu vào tiềm thức người Việt cũng là một rào cản lớn. Trong bối cảnh hệ thống an sinh xã hội, hưu trí và các kênh tích lũy tài sản dài hạn còn hạn chế, nhà ở không chỉ là nơi ở mà còn được coi là tài sản “neo giữ” giá trị và phòng ngừa rủi ro cho tương lai. Do đó, thuê nhà thường gắn liền với cảm giác tạm bợ, thiếu ổn định, đặc biệt với các gia đình có con nhỏ hoặc những người muốn gắn bó lâu dài với một cộng đồng.
Để chuyển đổi kênh thuê nhà thành một lựa chọn an cư bền vững, VARS đề xuất cần có sự tham gia tích cực hơn của Nhà nước. Điều này bao gồm việc phát triển quỹ nhà ở cho thuê từ Quỹ Nhà ở Quốc gia, xây dựng một khung pháp lý rõ ràng về thuê dài hạn và tạo điều kiện để người dân an tâm sinh sống mà không lo bị gián đoạn chỗ ở. Kinh nghiệm từ Đức cho thấy, thuê nhà chỉ thực sự phổ biến khi người thuê được bảo vệ các quyền cư trú và tiếp cận hạ tầng đô thị tương đương với người sở hữu.
Song song đó, VARS cũng khuyến nghị khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển bất động sản cho thuê thông qua các chính sách ưu đãi về đất đai, thuế và tín dụng. Việc đầu tư vào các tuyến giao thông kết nối trung tâm với vùng ven cũng là yếu tố then chốt, giúp mở rộng không gian sống và giảm áp lực nhà ở khi giá thuê tại các khu vực này có thể thấp hơn 20-30% so với trung tâm. Những giải pháp này hứa hẹn tạo ra nhiều lựa chọn khả thi hơn cho người thuê, góp phần giảm tải áp lực nhà ở và từng bước định hình thị trường thuê nhà theo hướng ổn định và bền vững hơn trong tương lai.
*Bài viết được tổng hợp từ thông tin của Phương Uyên.*
