Nhiều khu tái định cư ở TP HCM chậm hàng chục năm

TP.HCM: Hàng loạt dự án tái định cư kéo dài hơn 20 năm, làm chậm giải phóng mặt bằng, ảnh hưởng dự án trọng điểm.

## TP.HCM Đau Đầu Với Nút Thắt Tái Định Cư: Hàng Chục Công Trình Trì Trệ Hàng Thập Kỷ

**TP.HCM –** Tình trạng chậm trễ kéo dài trong việc triển khai các dự án hạ tầng khu tái định cư trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đang gây ra những hệ lụy nghiêm trọng, kìm hãm công tác giải phóng mặt bằng và đe dọa tiến độ của nhiều công trình trọng điểm. Sở Xây dựng TP.HCM mới đây đã lên tiếng cảnh báo về những vướng mắc cố hữu, trong đó không ít dự án đã “ì ạch” nhiều năm trời, thậm chí hơn hai thập kỷ so với kế hoạch ban đầu.

Theo báo cáo chi tiết từ Sở Xây dựng, bức tranh về các dự án hạ tầng tái định cư của thành phố khá phức tạp. Hiện có 5 dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, 6 dự án khác đang trong quá trình triển khai thực hiện, và 26 dự án đã hoàn tất, đảm bảo bố trí chỗ ở cho người dân. Tuy nhiên, vấn đề đáng lo ngại nhất nằm ở nhóm các dự án đang triển khai, khi phần lớn trong số đó đều đối mặt với tình trạng chậm tiến độ. Nguyên nhân chủ yếu được chỉ ra là do những rào cản pháp lý, phức tạp trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, cùng với sự thiếu đồng bộ trong phối hợp giữa các sở, ngành chức năng.

**Những Điển Hình Cho Sự Trì Trệ Kéo Dài**

Nhiều dự án tái định cư điển hình cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề:

* **Khu tái định cư Long Bửu (giai đoạn 2 – tiểu khu 2):** Công trình phục vụ cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam này được phê duyệt từ tháng 2/2005. Đáng buồn thay, sau tròn 20 năm, dự án vẫn chưa thể hoàn thành. Nhiều hạng mục hạ tầng kỹ thuật vẫn còn dang dở và đang phải tiến hành xử lý theo các kết luận thanh tra. Thời gian thực hiện kéo dài đã khiến dự án rơi vào tình trạng chồng lấn pháp lý, gây khó khăn lớn cho việc chuẩn bị đầu tư các dự án mới trong khu vực.
* **Khu tái định cư phường Tân Thới Nhất (diện tích 38 ha):** Khởi động từ năm 2002, dự án này đến nay vẫn còn vướng khoảng 1% mặt bằng và chưa hoàn tất các thủ tục pháp lý liên quan đến đất đai. Hệ quả là một công trình đã ngốn hơn hai thập kỷ mà vẫn chưa thể về đích.

Không chỉ những dự án lâu năm, một số khu tái định cư có vai trò then chốt đối với các công trình giao thông trọng điểm của thành phố cũng đang đứng trước nguy cơ chậm trễ:

* **Khu tái định cư Tân Bình:** Được quy hoạch để phục vụ giải phóng mặt bằng cho dự án Vành đai 3, đoạn qua Bình Dương, dự án này hiện gặp vướng mắc về bồi thường và pháp lý, có nguy cơ chậm trễ khoảng 90 ngày (3 tháng).
* **Khu tái định cư tại xã Phạm Văn Cội:** Đây là khu vực trọng yếu cho dự án cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, nhưng đang đối mặt với khả năng chậm khoảng 50 ngày do các thủ tục liên quan đến đất đai.

Ngoài ra, ba dự án tái định cư khác do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Nhà Bè phụ trách, bao gồm khu tái định cư T30, khu tái định cư 10 ha Phú Xuân và một dự án khác, cũng đang phải đối mặt với nhiều trở ngại trong quá trình triển khai.

**Giải Pháp Từ Sở Xây Dựng**

Trước thực trạng này, Sở Xây dựng đã gửi kiến nghị lên UBND TP.HCM với nhiều đề xuất quan trọng. Sở đề nghị UBND thành phố chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tiến hành rà soát toàn bộ quỹ đất, quỹ nhà tái định cư hiện có cũng như các địa điểm tiềm năng để bố trí tái định cư cho các dự án đầu tư công. Đồng thời, cần tổng hợp nhu cầu nhà và đất tái định cư từ các địa phương nhằm chủ động tạo lập quỹ đất, phục vụ hiệu quả cho các dự án trọng điểm, công ích và công tác chỉnh trang đô thị.

Bên cạnh đó, Sở Xây dựng cũng đề xuất giao Sở Tài chính phối hợp với các đơn vị liên quan để rà soát các khu đất phù hợp, từ đó đề xuất chủ trương đầu tư xây dựng các khu tái định cư mới. Mục tiêu là để đáp ứng nhu cầu bố trí tái định cư cho các dự án đầu tư công không chỉ đến năm 2026 mà còn cho các năm tiếp theo.

**Thách Thức Lớn Với Kế Hoạch Tái Thiết Đô Thị**

Thành phố Hồ Chí Minh hiện vẫn còn tới 373 dự án cải tạo sông, kênh, rạch chưa được triển khai. Theo ước tính, tổng quy mô di dời giải tỏa và tái định cư trong 5 năm tới sẽ lên tới gần 40.000 căn nhà. Kế hoạch của thành phố đến năm 2030 là di dời, tái định cư toàn bộ các hộ dân sống ven kênh rạch, đồng thời chỉnh trang đô thị và khai thác hiệu quả quỹ đất dọc theo các tuyến kênh. Từ năm 1993 đến nay, thành phố đã thực hiện giải phóng mặt bằng được 40.381 căn nhà ven kênh rạch. Riêng trong năm nay, dự kiến sẽ có thêm 5.717 căn nhà được di dời và bố trí tái định cư.

Những chậm trễ trong các dự án tái định cư không chỉ gây khó khăn cho người dân mà còn đặt ra thách thức lớn đối với tầm nhìn phát triển hạ tầng và tái thiết đô thị của TP.HCM, đòi hỏi những giải pháp quyết liệt và đồng bộ từ các cấp chính quyền.